Sitat

«Homegoing» av Yaa Gyasi

Boka er eit leseeksemplar frå Norli

Dette er ein familiehistorie du aldri har lest maken til! Seriøst, denne boka er heilt spektakulær. Det er kanskje den beste debutboka eg har lest. Om du leiter etter ei god bok, ein historisk roman, noko sterkt, noko om afrikansk-amerikansk historie, eller rett og slett berre #sommerboka, så er romanen til Gyasi eit eksepsjonelt bra valg. (Dersom du les på engelsk, for boka er ikkje omsett til norsk.)

Vi starter på Afrikas gullkyst, i det som no er Ghana. Maame er ei ung Asante-kvinne, slave for Fante-stammen. Som slavejente føder ho ei jente, Effia. Like etter fødselen klarer ho å rømme tilbake til Asante-folket, og får der ei ny datter, Esi. Effia og Esi får ganske ulike skjebner: Effias stemor hater henne og gifter henne bort til ein britisk slavehandlar, medan Esi vert fanga og ender opp med å bli solgt som slave i Amerika.

Effia bur enno i Ghana, og gjennom etterfølgjarane hennar (eit slektsledd om gongen) vert ei historie om eit stadig meir moderne Afrika skildra. Frå britane sin slavehandel (og så klart rivaliserande stammer som solgte kvarandre), til misjonærskular til utvandring. Blanda saman med afrikansk overtru, ein unik kultur og harde liv, vert dette utrulig sterkt. Mindre sterkt er heller ikkje forteljinga om Esi si slekt, som veks opp på plantasjer. Her er heile den amerikanske historia om slaveri, rasisme, forsøket på den amerikanske draumen, som var/er tilnærma umogleg for svarte i sørstatane.

Som nemnd følgjer ein eitt og eitt slektsledd frå både Effia og Esi sine sider. Ein skulle kanskje tru at berre tjue sider til å oppsummere det mest avgjerande i nokon sitt liv ville vore litt knapt, men Gyasi klarer å skape djupt gripande portrett gang på gang. Det er heller ikkje vanskeleg å halde styr på kven som er kven, for Gyasi har tatt seg bryet med å lage eit slektstre og slengt med på forsida. (Takk, gud.)

Og så skildringane av Afrika, då. Det er så bra gjort! Både mentaliteten til stammefolka, religionen, livssynet, miljøet rundt dei, ikkje minst naturen… Det er magisk. Denne boka gjorde eit enormt inntrykk på meg, og eg kan ikkje tenke meg at eg vil gløyme den nokon sinne. Faktisk er eg oppriktig trist for at eg aldri vil kunne lese denne boka for første gong igjen. Eg anbefalar den heilhjarta, og synest at alle burde lese den.

Forlag: Penguin
Utgivelsesår: 2016

Sitat

«Livet i Catfish Alley» av Lynne Bryant

Livet i Catfish Alley

Åh, neeeeei, eg ville så gjerne like denne boka. Eg absolutt slukte debuten hennar, så eg blei kjempeskuffa av denne. Det er eigentleg ikkje eit stort persongalleri, men ein kjem ikkje så nære inn på karakterane (sjølv om ein følgjer dei i dramatiske situasjonar), så det blir vanskeleg å skilje dei ifrå einannan. Og spesielt når historia skiftar perspektiv mellom dei, vert det for vanskeleg å få tak på dei. Den einaste karakteren som verkeleg rørte meg, var Junior Jackson.

Roxanne Reeves har jobba hardt for å bli sett på som ei kvit overklassekvinne i Mississippi, og ho vil helst ikkje bli involvert i noko som kan setje spørsmålsteikn ved det. Og det er dette ho er redd skal skje, når ho blir nøydd til å planlegge ei eventuell afroamerikansk omvisning i Clarksville. Ho tek kontakt med Grace, ei nesten nitti år gamal (og så klart svart) lærerinne i byen. Saman med Grace og venninnene hennar, Mattie og Adelle, får Roxanne høyre ei fæl historie om deira felles fortid.

Det er eigentleg ei god historie, men som sagt er karakterane nokså flate. Og la oss ikkje snakke om kor utruleg uoversikteleg boka er lagt opp! Eit kapittel kan vere fem sider med kun ein forteljar, medan eit anna kan vere femti sider med fire forskjellige perspektiv, tre tidshopp og til og med brev inne i desse flashbackene. Det er kjemperotete, og den amerikanske redaktøren burde verkeleg ha gjort noko før boka blei utgitt, to år etter debuten. «Hastverk er lastverk», dei seier i alle fall bestemor mi. (Og tittelen er ganske misvisande òg.)

Forlag: Cappelen Damm
Utgivelsesår: 2015

Fleire bøker av Lynne Bryant finn du HER.

Sitat

«Hjertet er en ensom jeger» av Carson McCullers

Boka er sponsa av Aschehoug forlag

Hjertet er en ensom jeger

I går var det 100 år sidan Carson McCullers var født, og i haust kom nyutgivelsen av Hjertet er en ensom jeger (originalt utgitt i 1940). Eg vart ganske overraska over at boka var så gamal, for eg synest den verka så moderne når eg først starta å lese. Eg tenkte i alle fall 1960-åra. Og så tenkte eg at forfattaren var ein mann. Men what, det var ei tjuetreårig ung kvinne som skreiv boka (det er ho som er avbilda på omslaget). Og ho har skrive tre andre romanar pluss ei novellesamling. (Blir ikkje sjokkert om dei kjem på nytt på norsk snart, med tanke på den sjuke populariteten denne boka her har oppnådd.)

Boka handler om fem-seks karakterar i Sørstatane på slutten av trettitalet, som alle i meir eller mindre grad roterer rundt den døvstumme John Singer. Alle har sitt å stri med, og føler Singer er den perfekte lytter (ironisk nok). Det er både unge og eldre, kvinner og menn som liker og føler seg knytta til Singer. Singer sjølv, er derimot håplaust einsam og utrøysteleg etter at vennen Antonapoulos vart sendt til eit asyl (med god grunn, altså). I liva til desse menneska skjer det eit par store hendingar, men det meste er kjedeleg (utan at boka er kjedeleg). Men slik er vel dei fleste liva våre. Det er dessutan ikkje handlinga som gjer denne boka verdt å lese, det er alle dei psykologiske innsyna, temaa, og den menneskelege innsikta.

Som sagt trudde eg boka var nyare når eg starta å lese, rett og slett på grunn av den naturlege skildringa av ulike raser i boka. Rasisme er eit veldig lite tema i boka, det er ikkje mykje hat mellom farga og kvite, og mange har vennlege forhold. Og så er et ein svart lege. Eg visste ikkje at farga hadde lov å ta utdanning på trettitalet, og spesielt ikkje i Sørstatane? Vel, ein kan jo sei at boka var lærerik.

Språket er veldig poetisk, og stort sett forteljande. Perspektivet er sett litt utanfor karakterane sine hovud, og ein føler verkeleg at ein blir fortalt ei historie. Til tross for at det var skikkelig kvalitetslesing, så var det ikkje ei historie som fanga meg og vil bli sittande for alltid. Denne boka passer for deg som ikkje er så glad i underhaldningsromanar og krim, men foretrekker «djupe» bøker. Og om du synest Stoner var for lettlest, er denne midt i blinken. Og uansett, så er det verdt å prøve seg på denne moderne klassikeren. Kanskje treff den deg rett i hjartet?

Forlag: Aschehoug
Utgivelsesår: 2016 (1940)

Sitat

«Barnepiken» av Kathryn Stockett

Barnepiken

I tilfelle nokon ikkje har fått det med seg, så elskar eg sørstatsromanar. (Det er nesten så eg burde ha ein eigen kategori for dei på bloggen.) Og ja, dette er jo ein av dei mest klassiske og kjende av dei moderne sørstatsromanane, og eg kan ikkje fatte at eg ikkje har somla meg til å lese denne før no.

Boka fortel tre parallelle historier: ei om den svarte hushjelpa Aibileen; ei om Aibileens venninne og også svart hushjelp, Minny; og ei om Skeeter, ei kvit ung kvinne som bestemmer seg for å skrive ned Aibileen og Minnys historier om korleis det er å vere ei svart hushjelp hos «hvite fruer» i 1960-talets Mississippi. Men lite går som planlagt, og kvar av dei tre, sterke kvinnene opplever kor mykje dei må ofre for å stå opp for seg sjølve og det dei trur på.

Dette er ein varm og glimrande roman. Den er fylt av vennskap, ambisjonar, historie, og ikkje minst av sjølvtillit. Den skildrar karakterane skummelt ærleg, på godt og på vondt, så eit sit ikkje att med kjensla av at dette var ei skikkelig klissete bok der alt gikk bra for alle «dei snille». Så løp og kjøp boka, eg er sikker på at du vil kose deg med den like mykje som eg gjorde! (Og endeleg, kan eg sette meg ned å sjå filmatiseringa av boka.)

Forlag: Cappelen Damm
Utgivelsesår: 2010

Sitat

«Bare én hemmelighet» av Simona Ahrnstedt

Boka er sponsa av Vigmostad & Bjørke

Bare én hemmelighet

Eg vil insistere på at du bør lese den fyrste boka, Bare én natt, før du tek til på denne. Dersom du ikkje gjer det, vil du gå glipp av vanvittig mykje kontekst og poeng, og enkelte menneske vil verke veldig todimensjonale. Så bare gjer det, okei? For i denne romanen fortsetter vi eigentleg berre på den same historia som starter i den fyrste, men frå eit anna synspunkt.

For no følgjer vi Alexander De la Grip og Isobel Sørensen. Isobel er lege, er med i Leger uten grenser og i sin eigen bistandsorganisasjon i Tsjad, Medpax. Isobel oppdager at ein stor stiftelse har slutta å donere til organisasjonen, og vert ikkje overraska når ho finn ut at det er stiftelsen til Alexander; ho fornærma han ganske grovt og skjelte han ut då han la an på henne for eit halvt år tid sidan. Ho blir ganske så sint, og då ho skjeller ut Alexander for å kutte støtta, bestemmer han seg for at ho er ganske pen, og at han godt kunne tenkt seg å ligge med henne. Og Isobel hater seg sjølv for å ha dei same kjenslene for han. Og dramaet er i gong.

Det er ikkje like mange thrillerelement i denne boka som i Bare én natt, men den er likevel mykje meir aktuell. Den tek for seg krig, terror, flyktningar, psykologi og seksualitet (ikkje berre sex). Dramatiske avsløringar er det eigentleg ikkje så mange av, men det er likevel eit lite dykk i kva vi menneske oppfattar som unormalt og skamfullt. Lettlest, medrivande og romantisk!

Forlag: Vigmostad & Bjørke
Utgivelsesår: 2016

Fleire bøker av Simona Ahrnstedt finn du HER.

Sitat

«Det synger i gresset» av Doris Lessing

Det synger i gresset

For ein roman! Lessing tvingar deg til å tenke for kvar setning du les, og dreg deg inn i eit heilt spesiell univers og inn i ein heilt annan type protagonist enn ein er vant til å lese om.

Vi befinn oss i Sør-Rhodesia (Zimbabwe) på midten av 1950-talet, og rasismen og apartheidismen er stor. Dei svarte er som dyr å rekne, dei kvite er rike, men her veks det fram ein ny type kvit: fattig kvit. Eller white trash, som vi ville sagt. Her møter vi byjenta Mary, som motvillig har gifta seg med farmaren Dick. Mary hatar livet på gården, og byrjar å hate Dick. Betre blir det ikkje når ho blir tvunga til å ansette ein svart mann ho ein gong piska i ansiktet. Mary startar etter kvart å bli alvorleg psykisk sjuk, og Dick fysisk sjuk. Det er rett og slett eit heilt jævleg liv dei har, fylt med hat, rasisme, sjukdom og einsemd.

Det er så utruleg spesielt og unikt å lese ei bok med dette perspektivet, og alle som er interessert i Afrika, menneskehistorie eller som likar Sylvia Plath, bør lese denne boka. Ein kort og som sagt, unik, roman.

Forlag: Gyldendal Norsk Forlag
Utgivelsesår: 2014 (1951)

Sitat

«Å slentre plystrende forbi kirkegården» av Susan Crandall

Boka er sponsa av Cappelen Damm

Å slentre plystrende forbi kirkegården

Denne boka var noko heilt anna enn eg forventa den skulle vere. Eg trudde den skulle handle om ein tenåring som rømmer frå bestemora og blir venn med ei farga kvinne (vi er i sørstatane i 1963). Men, nei. Starla er nemleg berre 9 år gamal.

Starla bur ho bestemora. Faren arbeider på rigg, og mora flytta til Nashville for seks år sidan for å bli berømt. Starla hater den sure og krevande bestemora, og etter ein slåsskamp, krangel og litt panikk, stikk ho av. Ho skal til Nashville – til mora. Ho får haik hos ei farga kvinne, og alt kunne eigentleg gått heilt fint – om ikkje den farga kvinna hadde teke med seg ein kvit baby frå ei kyrkjetrapp. Kvinna tek ho med seg heim, men mannen hennar er ikkje nøgd med situasjonen på nokon måte. Starla oppdager raskt nok at kanskje det ville vore betre å bli heime.

Dette er jo ein historisk sørstatsroman i ein forstand, men det er ikkje det typiske «hvit pen jente forelskar seg i farga gut»-opplegget. Om du tenkjer deg ei krimbok der eit barn er forsvunnen, er dette den manglande biten. Dette er frå barnets side. Ein får verkeleg kjensla av at det er eit barn som fortel historia (og det er det jo), med morsomme observasjonar, litt manglande forståing, mykje godhet og naivitet er det utruleg fint fortalt. Om du likte Det blå rommet av Susan Henderson, vil du elske denne!

Forlag: Cappelen Damm
Utgivelsesår: 2015